Akrepler

Akrepler

Akrepler,son 420 milyon yıldır şekillerini çok az değiştirdiği için eskiden kalma yaşan fosiller olarak nitelenebilir. Akrepler, bütün artropodlar içerisinde en düşük metabolik düzeye sahip olan bir türdür. Bu nedenle vaktinin büyük bir çoğunluğuna avını pusuda bekleyerek geçirir. Akrep vivipardır. 7 -12 aylık gebelik sürecinden sonra ortalama olarak 34 -110 arası canlı yavru doğar. Akrep ilaçlama bu nedenle önemlidir.

Türlerin büyük çoğunda, dişi, doğumdan sonra yeni doğanları birinci ve ikinci çift bacakları ile yakalar ve annenin bacaklarından sırtına tırmanır. Akrep yavrularını sırtında taşır. Bu esnada anne sırtında birinci gömlek değişimi olur. Akrepler, ergin olmadan önce 1-3 yıllık periyotta, 6 -9 defa gömlek değiştirerek erişkinliğe ulaşır. Akrep kontrolünde ilk aşama sanitasyondur.

Mesken yakınındaki alanlarda bulunan dağınık tahtalar, kayalar, odun yığınları ve yıkıntıları ortadan kaldırılmalıdır. Akrep (Scorpiones), takımını oluşturan genellikle sıcak ve nemli bölgelerde yaşayan, vücutları sert kitin bir tabaka ile örtülü bir hayvandır. Arka kısmında kıvrık ve kalkık kuyruğunda zehir iğnesi bulunan eklembacaklılara verilen ada akrep denmektedir.

Zehirli ve son derece sağlam yapılı özellikleri ile akrep türleri insanlar için tedirginlik veren türlerdir. Gececi olan akrep zararlısı avına tuzak kurar ve onu yakalayarak zehirli iğnesi ile sokar ve felç edip öldürür. Baş bölgesinin üst kısmında bir çift büyük göz ve ön kenarında 2-5 çift yan göz taşırlar. Genital açıklığı örten kapakçığın gerisinde, “Pecten” adı verilen ve toprak yapısının algılanmasında görevli olan, tarak şeklinde bir almaç bulunur. Bu almaçların her birinin üzeri duyarlı kıllarla örtülüdür.

Akreplerin Özellikleri Ve Yaşam Alanları

Taşların altında, duvar yarıklarında, kurumuş ağaç kabukları altında veya yer altında kazdıkları dehlizlerde rastlamak mümkündür. Karlı bölgeler hariç hemen hemen her yerde yaşarlar. Yalnız yaşamayı severler.Boyları 2 cm ile 15 cm arasında değişir. Yassı halkalardan teşekkül eden vücut; başla kaynaşmış bir gövde, karın ve kuyruk (telson) olmak üzere üç bölümden meydana gelir.

Gövdede önden arkaya doğru büyüklükleri artan, uçları çift çengelli dört çift yürüme bacağı bulunur. Gövdeye bağlı karın kısmı ise 7 geniş halkadan meydana gelmiş, alt yüzeyinde birinci halkada kapaklı bir adet cinsiyet açıklığı, ikinci halkada dokunum ve iz bulma görevi yapan bir çift tarak organı, 3, 4, 5 ve 6. halkalarda “kitap trakeleri” adını alan solunum organına ait birer çift olmak üzere toplam dört çift solunum deliği (stigma) vardır.

Karın kısmından sonra 6 adet dar ve yuvarlaksı halkalardan meydana gelen ve bir yay gibi sırta doğru bükülebilen akrebin kuyruğu, eğrilmiş bir zehir iğnesi veya mızrağını taşıyan şişkin halka ile biter. Akrep, yürüdüğünde kuyruğunu kaldırır. Düz ve kaygan yüzeylere tırmanamaz. Halk arasında vücudunun son bölümü her ne kadar akrebin kuyruğu olarak biliniyorsa da, gerçekte karın kısmının daralan uzantısıdır.

Çünkü içinden bağırsak geçmekte olan telsonun sondan bir önceki halkasında dışkılık son bulmaktadır. Akrepler zehirlidir. Erkek akreplerde bu yapılar, dişilerde görülenlerden daha iri boyutludur. Akrepler nemli, karanlık ve rutubetli bölgelerde yaşar. Binaların alt kısımları, lağım kanalları, taş ve duvar araları akreplerin saklanması için oldukça elverişlidir. Bu bölgelerde akrepler daha fazla görülür.

Ordo (Takım): Scorpionida (Akrepler)

Akrepler, bilinen en eski karasal eklem bacaklılardır. Geceleri aktif (nokturnal) olan, ince ve uzun vücutlu bir yapıdadır. Akreplere özgü olarak ikinci üye çifti genişleyip büyüyerek, “kıskaç” olarak bilinen pedipalpusları meydana getirmiştir. Av büyük olan pedipalpuslar ile yakalanır, keliserler ile parçalanır.

Vücudun kendisi 7, kuyruk bölgesi ise 5 segmentlidir. Kuyruğun (postabdomenin) 5. segmentinin üst kısmında bir zehir iğnesi ve bunun iç kısmında da bir zehir bezi bulunur. Zehir iğnesi ayrı bir segment değildir, iğnenin kontrolünden sorumlu olan sinirler yine 5. segmentte bulunur. Afrika’da yaşayan “Androctonus” ve Meksika’da yaşayan “Centruroides” cinsleri, insanı soktuğu zaman 30 dakika içinde öldürebilir.

Erkek ve dişileri ayırt etmede yararlanılan bir diğer özellik ise, dişilerin kıskaçlarının erkeklere göre daha iri ve geniş yapılı oluşudur. Solunum kitapsı akciğerler ile gerçekleştirilir. Eklem bacaklılar arasında en iyi gelişmiş dolaşım sistemi, akreplerde görülür. Ayrı eşeylidirler. Döllenme vücudun içinde gerçekleşir. Ender olarak ovovivipari ve çoğunlukla gerçek vivipari görülür ve genç bireyler yumurtadan çıktıktan sonra bir süre boyunca dişi tarafından taşınır.

Akreplerin vücutları, UV ışınımını soğurur ve geri yansıtır. Bu özellik, arazi çalışmalarında biyologlara oldukça yardımcıdır. Geceleri akrep toplamaya çıkan biyologlar, yere doğru tuttukları UV ışığının yeşilimsi bir tonda geri yansıması yardımıyla akreplerin yerlerini bulurlar. Akrepler havadaki titreşimleri algılayan ve avlarını tespit ederek tuzak kuran canlılardır. Akrepler ilaçlama ile yok edilmelidir.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir